Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası tek bir tarihte bütünüyle devreye giren bir düzenleme değil; yükümlülükleri risk türüne göre yıllara yayılan bir takvimle uygulanıyor. 2 Ağustos 2026 önemli bir eşik, çünkü Avrupa Komisyonu AI Office ve ulusal otoriteler belirli hükümleri aktif biçimde uygulamaya başladı. Bu dönemde sohbet botlarının yapay zekâ olduğunu açıklaması, sentetik içeriklerin makinece okunabilir biçimde işaretlenmesi ve deepfake içeriklerin görünür şekilde etiketlenmesi öne çıkıyor.

Kullanıcıya 'bir yapay zekâyla konuşuyorsunuz' denecek

Madde 50 kapsamındaki şeffaflık yaklaşımı, insanların bir sistemle mi yoksa gerçek kişiyle mi etkileştiğini anlayabilmesini hedefliyor. Sağlayıcıların bu bilgiyi açık, ayırt edilebilir ve en geç ilk etkileşim sırasında sunması bekleniyor. Kuralın istisnaları ve bağlama bağlı ayrıntıları Komisyon rehberlerinde açıklanıyor. Basit bir dipnotun her durumda yeterli olup olmayacağı, arayüz tasarımının kullanıcıyı gerçekten bilgilendirip bilgilendirmediğine göre değerlendirilecek.

Deepfake ve kamu yararına ilişkin sentetik içerik

Yapay olarak üretilmiş veya değiştirilmiş görüntü, ses ve videolarda görünür açıklama; üretim sistemlerinde ise makinece okunabilir işaretleme gereklilikleri devreye giriyor. Kamu yararına ilişkin metinlerde, insan editoryal kontrolü bulunmadığı durumlarda açıklama yükümlülüğü doğabiliyor. Sanat, hiciv ve kurgu için bazı esneklikler var; ancak içerik bağlamı yanıltıcı olacak biçimde sunulursa yalnızca 'sanat' etiketi güvenli liman sağlamıyor.

Genel amaçlı model sağlayıcıları için denetim sertleşiyor

Genel amaçlı yapay zekâ modeli sağlayıcılarının teknik dokümantasyon, telif politikası ve eğitim içeriği özeti gibi yükümlülükleri 2025'te uygulanmaya başlamıştı. 2 Ağustos 2026 itibarıyla Komisyonun bilgi isteme, model değerlendirmesine erişim talep etme, risk azaltma önlemleri isteme ve belirli ihlallerde ceza uygulama yetkisi güçleniyor. Sistemik riskli modeller için siber güvenlik, olay bildirimi ve risk değerlendirmesi daha ağır bir çerçeveye tabi.

Her yüksek risk kuralı bugün başlamadı

Düzenleme hakkında en yaygın yanlışlardan biri, yüksek riskli tüm sistem yükümlülüklerinin Ağustos 2026'da başladığı iddiası. Komisyonun güncel uygulama takvimine göre Ek III kapsamındaki yüksek risk sistem kuralları 2 Aralık 2027'de; düzenlenmiş fiziksel ürünlere gömülü yüksek risk sistem kuralları ise 2 Ağustos 2028'de uygulanacak. Şirketlerin hangi tarihe tabi olduğunu ürünün işlevi, pazara çıkış zamanı ve rolü belirliyor.

Yayıncılar ve teknoloji şirketleri bugün ne yapmalı?

Kuruluşlar kullandıkları yapay zekâ sistemlerinin envanterini çıkarmalı; sağlayıcı, dağıtıcı ve kullanıcı rollerini ayırmalı; sentetik içerik işaretlerini yayın zincirinde korumalı ve çalışanlara yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi vermeli. Bir içerik yönetim sistemi, yüklenen görselin köken bilgisini silmemeli; editör ekranı otomatik üretilmiş metni açıkça göstermeli. Hukuki uyum yalnızca sözleşme maddesi değil, ürün ve veri mimarisine yerleşen bir süreç olmak zorunda.